Bir önceki sayımızda, 8 Aralık 2001 günlü ve 24607 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 4721 sayılı Türk Medeni Kanunumuzun (“Yeni MK”), yürürlükten kalkan Türk Medeni Kanununa kıyasla getirdiği yeni mal rejimlerine ve çiftlerin herhangi bir seçim yapmamaları durumunda yasal mal rejimi olan Edinilmiş Mallara Katılma rejiminin detaylarına değinmiştik. Taraflar noter huzurunda, Yeni MK’nın öngördüğü diğer üç mal rejiminden birini aralarında geçerli kılabilirler. Bu mal rejimlerini aşağıda kısaca anlatacağız.
Mal Ayrılığı Rejimi
Adından da anlaşılacağı üzere, Mal Ayrılığı rejiminde her bir eş kendi malları ve gelirleri üzerinde tek başına yönetim, kullanma ve tasarruf hakkına sahiptir. Evliliğin bitiminde eşler münhasır olarak kendilerine ait olan malları alırlar. Eski Medeni Kanun’da yasal olan rejim de Mal Ayrılığı rejimiydi. Sözkonusu mal rejimi, çalışmayan veya ticari geliri yüksek olmayan evli kadınların aleyhinedir. Zira bu kadınlar, çoğu zaman olduğu gibi, evlilik süresince edinilen malların kocanın adına kayıtlı olmasına izin vermiş, evlilikte bizzat herhangi bir yatırım yapmamış ve kendi adlarına mal edinememiş olan eşlerdir. Bu mal rejimine tabî olan eşlerin, özellikle çalışmayan kadınların, boşandıktan sonra fevkalâde yoksullaştıkları gözlemlenmiştir.
Paylaşmalı Mal Ayrılığı Rejimi
Paylaşmalı Mal Ayrılığı rejimine göre, ayrılık veya ölüm halinde eşler arasında eşit olarak paylaştırılacak mallar, (a) rejimin kurulmasından sonra edinilen ve ailenin ortak olarak kullandığı menkul ve gayrımenkul mallar ile (b) ailenin geleceğini güvence altına almaya yönelik yatırımlardır. Eşlerin kendilerine ait olduğunu ıspatlayamadıkları mal ve gelirler, bu rejim altında onların paylı mülkiyetinde sayılır.
Paylaşmalı Mal Ayrılığı rejiminde hangi malların ailenin ortak kullanımında olduğu, hangi malların eşlerden birinin (genellikle kocanın) ticari faaliyetinde kullanıldığı kesin olarak bilinmediğinden veya ispatlanamadığından, bu rejim altında da kadının istismar edilmesi muhtemeldir.
Mal Ortaklığı Rejimi
Çiftlerin Mal Ortaklığı rejimini kabul etmeleri durumunda, rejimin tesis edildiği tarihten bu yana edinilen mallar ve gelirler ortak sayılmakta ve eşlerin hiçbiri münferiden, başka bir değişle tek başına bu mallar üzerinde tasarrufta bulunamamaktadır. Eşlerin kişisel sayılan malları bu ortak kullanım ve tasarruftan müstesnadır.
Eşlerden birinin ölümü veya başka bir mal rejiminin kabulü ile, mal ortaklığı rejiminin sona ermesi halinde, her eşe veya mirasçılarına ortaklık mallarının yarısı verilir.
Olağanüstü Hal Mal Rejimi
Belirli durumlarda, eşlerden birinin istemiyle, hâkimin takdirine bağlı olarak ve haklı bir sebep bulunuyorsa, mevcut mal rejiminin Mal Ayrılığına dönüşmesi mahkemeden talep edilebilir. Örneğin, kocasına ait malvarlığı borca batık veya ortaklıktaki payı haczedilmişse, kadın mal ayrılığına karar verilmesini hâkimden isteyebilir. Bu durumlarda Yeni MK’da belirtilen şartların oluştuğunu düşünen eş, bu olağanüstü mal rejiminin mahkeme tarafından tesis edilmesi için başvuruda bulunmalıdır.
Sonuç
Seçilen veya yasal olan mal rejimi, boşanma, ölüm, evliliğin iptali veya başka bir mal rejiminin kabulü ile sona erer. Çiftlerin belirli bir mal rejimine tabî iken başka bir mal rejimine geçmelerinde herhangi bir engel yoktur.
Çalışan ve geliri en azından kocası kadar veya daha fazla olan kadınlar için en uygun mal rejiminin Mal Ayrılığı rejimi olduğu söylenebilir ancak bu rejim altında kadının tüm gelirini kocasına vermemesi ve kazancı ile kendi adına yatırımlarda bulunması tavsiye edilmektedir. Çalışmayan ve özellikle 1 Ocak 2002’den sonra evlenmiş kadınlar için istismara en kapalı mal rejiminin Edinilmiş Mallara Katılma rejimi olduğu söylenebilir. Zira, Yeni MK’nin yasal rejim olarak belirlediği bu rejimde, evlilik süresince iktisap edilen malların ortaklaşa alındığı ve boşanma durumunda eşit paylaşıma tabi olduğu kabul edilmektedir. Bu çerçevede, çalışmayan kadınların Edinilmiş Mallara Katılma rejimini seçmeleri tavsiye olunur.
| < Önceki | Sonraki > |
|---|
